گامِ آغازینِ خلاقیت!

خلاقیت، جستجوی راه های نرفته!

یک پرسش بسیار مهم! چگونه خلاق شویم؟


خلاقیت چگونه به دست می آید؟

یا اینکه آن هم به ارث می رسد؟

آیا راهی برای بروز خلاقیت هست؟

 

نگران نباشید!

خلاق ترین آدم های روی زمین، بیشتر جزو دسته ی “تو هیچ چی نیستی!” بوده اند!

خلاقیت به نوعی جوشیدن، در هم آمیختن و آفریدن است،


خلاقیت، جوشش ایده هاست!

 

**********


خلاقیت به گونه ای به هوش هیجانی باز می گردد که اکتسابی است و به دست آمدنی!

این جوشش درونی است و بسته به دکمه ی توربوی وجود شما،

دیر یا زود پیدایش می کنید و به کارش می گیرید!

کافی است تا گام اول را درست بردارید.


به آرمان شهر دانش و فرهنگ خوش آمدید! و این هم گام اول:

“پرسش هایی برای برانگیختن قوه ی تخیل”

اجازه دهید تا خلاقیت در کودکان بروز کند!

انسان ها از سنین کودکی آموخته اند تا پاسخ پرسش های خویش را جستجو نمایند.

این باوری درونی است که هر پرسشی پاسخی دارد و هر قفلی، کلیدی!

برای هر مشکلی می توان راه چاره ی جُست و هر گره ای را می توان گشود

و همه ی راز این معماها در “پرسش کردن” نهفته است.


**********

بیایید به بیان مشکل بپردازیم:


– کامپیوتر شما به ویروس آلوده شده و شما ضدویروس ندارید!

– یک نامه ی الکترونیکی را پست کرده اید و پشیمان شده اید!

– دوچرخه ی شما پنچر شده و تا کیلومترها اثری از پنچرگیری نیست!

– برای یک سخنرانی مهم آماده شده اید و پشت تریبون قرار گرفته اید اما دست نوشته های شما پیدا نمی شوند!

– شارژ گوشی شما تمام شده است و شما یک تماس مهم دارید!

– تصادف شده و راهی که همیشه از آن به سر کار می روید، مسدود شده است!

– خسته و کوفته به خانه رسیده اید اما یادتان رفته است که برای شام که قرمه سبزی است، لوبیا بخرید!

– کالای ارزشمندی را با هزینه ی بالا تولید کرده اید اما فروش نمی رود!


**********

 

دست پاچه نشوید!

لازم نیست سخت ترین راه را انتخاب کنید!

تسلیم شدن و دست از کار کشیدن درست نیست!

حالا وقت بروز خلاقیت های شماست!

فکر خود را باز کنید!

استرس و اضطراب را دور کنید!

آرام باشید و

به  پرسش های زیر فکر کنید

و با آرامی و هوشمندی به دنبال پاسخ های گوناگون بگردید، پاسخ های نامتعارف.

از زاویه های گونه گون و با دیدگاه های متفاوت به مساله نگاه کنید!

 

 

خلاق باشید! از زاویه های تازه نگاه کنید!


حالا نوبت ابزار است!

و بهترین ابزار خلاقیت پرسش است!

این پرسش ها به برانگیخته شدن قوه ی تخیل شما کمک نماید

از آن ها استفاده کنید:


–          آیا راه جدیدی برای انجام دادن این کار و حل مشکل وجود دارد؟

–          آیا می توانید برای حل مشکل راه جدیدی را قرض گرفته و یا از جایی اقتباس کنید؟

–          آیا می توانید جهت جدیدی به آن بدهید؟

–          آیا جانشینی برای آن وجود دارد؟

–          آیا قسمت های مختلف آن دوباره قابل تنظیم هستند؟

–          چه اتفاقی می افتد اگر ما بر عکس عمل کنیم؟

–          آیا می توان ایده ها را ترکیب کرد و ایده ی جدیدی ساخت؟


خلاقیت: ترکیب ایده های گوناگون!

 

–          آیا کاربردهای دیگری برای آن وجود دارد؟

–          چه چیز دیگری می توانیم از این بسازیم؟

–          آیا بازارهای دیگری برای این وجود دارد؟

(پرسش ها، با نگاهی به کتاب ارزشمند “درباره ی خلاقیت”)

 

**********

کار را به شکل یک پازل ببینید

و سعی کنید برای قطعه های گم شده ی پازل جایگزینی پیدا کنید.

ممکن است قطعه های جدید چندان جفت و جور نباشند، آیا کار راه انداز نیستند؟

شاید هم این قطعه ی نو آنقدر جالب باشد که سایر قطعه های پازل خود را هم با آن تراز کنید!

 

**********

– چه چیزی می تواند جای ضد ویروس را پر کند؟

– با نامه ای که از دسترس خارج شده، چکار کنم؟

– پنچری دوچرخه! آیا می شود با چیز دیگری دوچرخه را باد کنم؟ یا دوچرخه را کول کنم؟ یا …؟

– همه به من خیره شده اند و منتظرند! متن سخنرانی من نیست؟ چه چیزی می تواند جای دست نوشته های مرا پر کند؟

– با یک باطریِ شارژ لازم، چه باید کرد؟ چه چیزهایی می تواند جای آن را پر کند؟ باطری را شارژ کنم یا می توانم گوشی را عوض کنم؟

– یک تصادف و راه بندان! چگونه می شود ترافیک را رد کرد؟

– آیا باید قرمه سبزی را با لوبیا پخت؟ چیزی هست که جای لوبیا را پر کند؟ در خانه چه دارید؟ شاید شما بتوانید خوراک جدیدی را بوجود آورید!

– بازار فروش چه زمانی به کالای من نیاز دارد؟ با کم کردن و یا اضافه نمودن قطعه، می توانم احساس نیاز را در مشتریان خود زنده کنم؟

 

**********

کلید برانگیختن قوه ی تخیل:

یادگیری، فکر روان و واگرا، جوشش ایده های متفاوت و مختلف و گاه نا متعارف، طرح و آزمایش ایده ها ، یافتن جنبه های انعطاف پذیر کار و دست بردن در ساختار و دگرگون نمودن فرایند آن و …  می باشد.


 

خلاقیت یعنی، انعطاف پذیر باشید تا مشکلات را حل کنید!

 

کودکانی که هر چیزی را به زمین و آسمان می کوبند، سیخونکش می زنند و تا از ته و توی آن سر در بیاورند رهایش نمی کنند، کودکانی که از زیادی پرسش هایشان سرسام می گیرید و چرخه ی “چیه؟” و “چرا؟” ی شان تمامی ندارد، در همان روزهای آغازین مدرسه تن به آموزشی پنهان که خلاقیت اشان را سرکوب می نماید، می سپارند و خود را به ورطه ی درس شنیدن و درس پاسخ دادن می افکنند.


استاد! به این پرسش چه نمره ای دادی؟

 

با وجود شاگردانی که یاد می گیرند تا تنها و تنها روی خط کتاب پیش بروند و از ترس نمره، هیچ گاه تن به خلاقیت نسپارند، باور دارم که رَوَندِ خلاقیت کُشی در ورود به مدرسه شروع می شود.

 

خلاقیت آزمودن همه ی راه کارهاست، حتی اگر نادرست باشد!

و بعد همین فراگیران وارد جامعه می شوند.

 

فرایند تحصیل:

ورودی: هوشمندترین موجود تمام آفرینش

چیزی که آموزش و پرورش به جامعه تحویل می دهد:

خروجی: یک عدد حافظه ی فلش مموری چند گیگابایتیِ دست و پا چوبی کار نابلد!

 

بسیار اتفاق افتاده از جانب همکارانی که به من می گویند

_: “خوب! به ما بگویید قضیه ی فیثاغورث را با هوش حرکتی، جنبشی چطوری درس بدهیم.”

 

یا دانش آموزی که می پرسد

_: “آقا این … کار نمی کند! حالا چکار کنم؟”


و من باید جایگزین فضای مرده ی خلاقیت ذهن آن ها باشم!

و اگر پاسخ گو نباشم و خودِ آن ها را وادار به جستجوی پاسخ نمایم:

 

متهم خواهم بود!

متهم به کم کاری و انداختن بار کلاس به دوشِ دانش آموزان

و آن وقت:

سیل شکایت از سوی خانواده ها، دانش آموزان، مدیر، معاونین!

 

باید همه بدانند که

خلاقیت دادن ماهی نیست، یاد دادن شیوه های ماهی گیری است

و بالاتر از آن، یاد دادن شیوه های پرورش ماهی است.

و حالا من، اگر پاسخ هر پرسشی را بدهم و هر مشکلی را حل کنم، این من هستم که رشد می کنم و فراگیران من تا پایان به من وابسته خواهد بود و برای همیشه درجا خواهد زد!


**********

 

باید در اندیشه ی کودکانی که به صورت خدادادی خلاق هستند ولی ما در آموزش و پرورش خلاقیت آن ها را سرکوب می نماییم، باشیم!

و به دنبال راه کارهای نوین آموزشی که سازگار با سرشت و خمیرمایه ی بشری است بگردیم

و یادمان باشد سرشت بشری اگر سرکوب نشود همواره به دنبال رشد و پیشرفت و رسیدن به نارسیده ها و کشف ناشناخته هاست.

 

مجموعه ی انیمیشن “سفرهای علمی” یک نمونه ی آرمانی از تدریس مبتنی بر کنجکاوی و خلاقیت و خودیادگیری  دانش و تجربه است.

این مجموعه به قدری خوب طراحی و سازمان دهی شده است که می تواند از قالب رویایی خود خارج شود و به عنوان الگویی برای تدریس از آن استفاده شود. نکته ی پر مغز و اندیشه برانگیز این مجموعه آن است که نه تنها “دانش آموز محور” است و آموزگار در آن کمترین دیالوگ و نقش را دارد که حتی در پایان هر قسمت، این خود دانش آموزان هستند که باید به اشکال و ایرادهای گرفته شده به داستان و موضوع آن پاسخ بدهند.


امیدواریم روزی این جسارت را داشته باشیم که از آموزش مبتنی بر “دانش آموز محوری” استقبال کنیم.

اما تا آن روز، گام اول خلاقیت را شما بردارید:

“پرسش!”

پرسش را به کلاس درس ببرید!

آموزش ندهید!

مشکل ایجاد نمایید!

گره افکنی کنید!

برای شان از یک مساله، پازلی ایجاد نمایید و جای قطعه یا قطعه هایی از آن را خالی بگذارید تا با هوش و اندیشه ی خودشان، آن را پر نمایند.

دانسته های گذشته اشان را به چالش بکشید!

 


از مهندسی معکوس استفاده کنید.

و بعد

با پرسش هایی همانند پرسش های بالا، موتور خلاقیت آن ها را به کار بیاندازید!

 

اگر موتور خلاقیت به کار نیافتد:

جامعه ای خواهیم داشت بی خلاقیت!
و جامعه ی بی خلاقیت، جامعه ای مرده است!


**********

یک درخواست از شما که این نوشته را می خوانید:

اگر در زندگی خود برای هر کاری دست به یک عمل خلاقانه زده اید، در قسمت “نوشتن دیدگاه” آن را برای ما به یادگار بگذارید، بدون شک تجربه های بی همتای شما، باورِ خلاق بودن و وجود راه کارهایی که هنوز کشف نشده اند را در دیگرِ خوانندگان زنده خواهد کرد.

 

**********

 

بیاندیشیم!

خلاقیت را به خانه ببریم!

خلاقیت را به کلاس درس ببریم!

خلاقیت را به محل کار ببریم!

…..

بیاندیشیم، بسیار هم!

.

…..

مهرداد

Edutopia.ir

با ما همراه باشید!

“در بهره برداری از نگاره های آرمان شهر دانش و فرهنگ © نام و پیوند به این پایگاه را از یاد نبرید!”

دیدگاه های خود را درج نمایید!

نام خود را بنویسید، نیازی به پست الکترونیک و سایت شما نیست!

سربلند و پیروز باشید!

468 ad

۹ دیدگاه‌ها

  1. مهرداد says:

    دانشجو بودم و این اولین کنفرانس من بود.
    دانشجویان زیادی جمع شده بودند. پشت تریبون ایستادم و کیفم را باز کردم تا یادداشت های بحث را بردارم، نبود.
    دوستان دانشجو به شوخی آن را برداشته بودند.
    چند لح